Hoofdstuk 4.0 Inleiding - Een stad in de greep.
Rotterdam bevond zich in het najaar van 1944 in een wurggreep. De stad was verwoest, uitgeput en volledig afhankelijk van een bezetter die steeds harder toesloeg. Hoop en angst bestonden naast elkaar, maar zekerheid ontbrak.
Op dinsdag 5 september 1944, later bekend geworden als Dolle Dinsdag, ging het gerucht dat de geallieerden Nederland op korte termijn zouden bevrijden. Ook in Rotterdam leefde die hoop.
Als kind, opgroeiend in Tuindorp Vreewijk op Rotterdam-Zuid, ging ik met mijn vriendjes naar de luchtbrug bij de Kruisvindingkerk, in de verwachting daar misschien de geallieerden te zien binnenkomen. In onze kinderlijke spanning schreven we zelfs de kentekens op van auto’s die voorbijreden.
Wat volgde was geen bevrijding, maar een brute ingreep in het leven van tienduizenden gezinnen.
De werkelijkheid bleek anders. De geallieerde opmars stokte en Rotterdam bleef bezet gebied. De teleurstelling was groot. Het leven onder Duitse overheersing ging door, met steeds strengere maatregelen en een toenemende dreiging.
Slechts enkele weken later, op vrijdag 10 november 1944, werd die dreiging werkelijkheid.
De kaart van Rotterdam-Zuid ( toegespitst op de wijken )
Rotterdam-Zuid bestond in 1944 uit wijken als Tuindorp Vreewijk, Bloemhof en Feijenoord, waar duizenden gezinnen woonden en hun dagelijks leven leidden.
Tijdens de razzia van 10 november 1944 werden juist deze woonwijken doelwit van een grootschalige actie van de Duitse bezetter. Straten werden afgesloten, bruggen bewaakt en hele buurten systematisch doorzocht.
Wat voor kinderen een vertrouwde buurt was, werd in één dag een plaats van angst en onzekerheid De razzia veranderde vertrouwde woonwijken in plekken van angst en onzekerheid.
Tuindorp Vreewijk was een sociale en overzichtelijke tuindorpwijk, waar gezinnen dicht bij elkaar leefden en saamhorigheid vanzelfsprekend was.
Bloemhof was een dichtbevolkte arbeiderswijk, waar het dagelijkse leven zich afspeelde in smalle straten en portieken.
Feijenoord was nauw verbonden met haven en industrie en had daardoor een groot strategisch belang voor de bezetter.
Slotzin
De razzia maakte van Rotterdam-Zuid tijdelijk een stad zonder veilige plekken.
De razzia maakte van Rotterdam-Zuid tijdelijk een stad zonder veilige plekken.
De Breeweg op Rotterdam-Zuid tijdens de razzia van 10 november 1944.
Rechts is de Kruisvindingkerk te zien, links de Randweg. Onder de luchtbrug is de weg afgesloten. Op de voorgrond rijdt tramlijn 3, die normaal van Groene Zoom naar Blijdorp ging. Wat een gewone straat was, veranderde in een plek van controle en angst. De razzia speelde zich af midden in het dagelijkse leven. Voor veel bewoners begon hier een onzeker en vaak noodlottig lot.
Wat een gewone straat was, veranderde in een plek van controle en angst. De razzia speelde zich af midden in het dagelijkse leven. Voor veel bewoners begon hier een onzeker en vaak noodlottig lot.
Korte duiding voor jongeren
Deze situatie laat zien wat de razzia betekende voor gezinnen. Ouders konden hun kinderen niet meer beschermen. Voor veel jongeren begon hier een periode van angst, scheiding en verlies.
Reflectievraag voor jongeren
Stel je voor dat dit jouw straat was.
Zou jij begrijpen wat er gebeurt – en hoe zou jij je voelen ?